menu

kokox

stickymenu

KAĞIT ÖZELLİKLERİ



Uzun zamandan beri aklımda olan bir konuydu ve sizlere de anlatmak istiyordum kağıt özelliklerini. Özellikle bu ihtisas blogunu okuyan, yazan, çizen, defter kullanan, kalemleri seven sizin gibi insanlara yararlı olacağını düşündüğüm bu konu hakkında bir veri kaynağı olabilmesi için toparlamaya çalıştım.
Hemen hemen hiç bir üretici nedeni bence bilinen sebepler yüzünden defterlerindeki kağıtların özelliklerini vermiyorlar. Bu sebepten ötürüde kullanıcılar; nasıl bir kağıda yazdıklarını ya da nasıl bir kağıda yazmaları gerektiğini bilmiyorlar. Aniki Notebooks un yaptığı gibi tüm defter üreticileri kullandıkları/ürettikleri kağıtların teknik özelliklerini hem internet sitelerinde hem de defterlerinin üzerinde açıkça belirtmeliler. Bu veriler bir anlamda ürünün menşeii şehadetnamesi veya sertifikası gibi bir şeydir. Burdaki değerlere bakarak bir kağıdı değerlendirebilirsiniz. Bu yazıdan sonra da kağıt ve mürekkeb ilişkisi ile ilgili gelen sorularda öncelikle bu yazının iyice okunmasını ve anlaşılmasını soru sahiplerinden rica edeceğim..

KAĞIT KELİMESİ NEREDEN GELMİŞTİR

Türkler ipek liflerinden tokmaklama tekniği ile elde ettikleri safihaya "Kakat" adını vermişlerdir. Daha sonraları kakat sözcüğü kağat şeklini almış ve bu biçimiyle birçok Doğu diline yerleşmiştir. Bugün birçok dilde bu sözcüğün benzer kelimeleri kullanmakta olup, Hintçe kagez, Japonca kami, Çince kokdz, kucih, kokci, İran, Afganistan ve Urdu dillerinde kağat, kakaz gibi isimler yer almıştır. Türkiyede ise kağıt ismiyle kullanılmaktadır.

Yabancı dillerde ise papirüs kağıdın atası olarak birçok dilde kağıda adını vermiştir. Kağıdın birçok dildeki adı Latince "papyrus" sözcüğünden gelmektedir. Örneğin Fransızca papier, İngilizce paper, Almanca papier, İspanyolca ve Portekizce, papel, Fince paperi, Yugoslavca, Macarca ve Çekçe papir gibi.

KAĞIDIN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ
Gerek üretim gerekse baskı esnasında, kağıt üreticilerinin ve kağıt kullanıcılarının bilmesi ve dikkat etmesi gereken bazı fiziksel özellikler vardır. Kağıdın gramajı, kalınlığı, rutubeti, Cobb değeri, mukavemeti, yüzey düzgünlüğü/perdah ve porozite değerleri, optik özellikleri, yüzey pH değeri, su yolu gibi fiziksel parametreler, baskı ve yazım aşamasında kağıt – mürekkep – baskı makinesi, dolma kalem uyumu için son derece önemlidir.

AĞIRLIK VEYA GRAMAJ

Gramaj, kağıdın 1 m2'sinin gram cinsinden ağırlığıdır. Genellikle xx gsm. şeklinde yazılır. İngilizce olarak "gram square meter" dan türetilmiştir. Kağıdın bazı fiziksel özellikleri gramaja bağlı olarak değişim gösterir. Bu nedenle baskı, kullanım ve yazım kalitesini etkilemesini engellemek amacıyla imalat sırasında üretildiği makinenin eni ve makine boyu yönlerinde kontrol edilmesi gerekmektedir. Gramaj laboratuarlarda hassas elektronik terazilerle ölçülmektedir.

KALINLIK
Bir tek kağıt parçasının alt ve üst yüzeyi arasındaki mesafenin mikron cinsinden ölçüm sonucudur. Kağıdın kalınlığının hem aynı tabakada, hem de ard arda gelen tabakalarda homojen olması gerekir. Çünkü kalınlık değerleri arasında oluşabilecek farklar baskı sırasında kırışmalara ve mürekkep alımının farklı olması ve dolayısıyla ton farklılıklarının oluşmasına sebep olur. Kalınlık değeri blanket ayarı ve verilecek mürekkebin basıncının ayarlanması açısından da önemlidir.

NEM YA DA RUTUBET
Kağıdın bünyesinde bulundurduğu su miktarıdır. Kağıt neminin yüksekliği veya düşüklüğü kalite yönünden olumsuz sonuçlara neden olur. Kağıt nemi düştükçe kağıt kırılgan bir hal alır. Kağıt neminin fazla olması ise kağıtta mürekkebin fiziksel ve kimyasal kurumasını geciktireceği için baskı kalitesini etkiler.
Kağıt için üretimden çıkış nemi kadar saklama koşullarındaki nem değeri de çok önemlidir. Kağıt hidrofil yani su seven bir yapıda olduğundan rutubeti kendisininkinden yüksek bir ortama girdiğinde rutubet almaya, tersi durumda ise rutubet vermeye eğilimlidir. Bu nedenle çevre rutubeti kağıt rutubetiyle dengede olmalıdır. Eğer bu denge yoksa kağıtla çevre arasında rutubet dengeleninceye kadar nem alışverişi olmakta, bu da kağıtta düz duruşu etkilemekte, kağıdın basılabilirliğini ve işlenebilirliğini etkileyen ondülasyon ve kıvrılma sorunlarına yol açabilmektedir. Saklama koşullarında en ideal bağıl nem oranı % 55 dir.

COBB DEĞERİ
Aslında bu değer ya da parametre adını COBB Testinden almıştır. Kağıt yüzeyinin suya karşı gösterdiği direncin veya suyu kabulünün bir ölçüsüdür. Belli bir süre içinde 1 m2 kağıt yüzeyi tarafından emilen su miktarının gr/m2 cinsinden değeri olup bu süre dünya standartlarında etiket ve karton cinsi kağıtlarda 120 sn, ofset, fotokopi ve kuşe kağıtlarda 60 sn dir.
Cobb değerinin mutlaka optimum bir aralıkta tutulması gerekmektedir. Cobb değerinin düşük veya yüksek olması mürekkebin kağıda teması sırasında baskı kalitesini önemli ölçüde etkilemektedir. Ofset baskı tekniğinde baskı mürekkebi ile kullanılan su, baskı sırasında baskı kauçuğu vasıtasıyla kağıt yüzeyi ile temas etmektedir. Kullanılan bu su kağıt yüzeyi tarafından kontrollü olarak alınmazsa çeşitli baskı sorunlarına yol açabilmektedir. Aynı şekilde dolmakalem mürekkebleri %90 civarında su barındırdıkları için bu değer yazım/görünüm kalitesini ve kağıdın dolmakalem mürekkebi ile yazımından sonra ebatsal bozulmasını da ciddi anlamda etkiler. Bazı dolmakalem uçlarıyla bazı mürekkep birlikteliklerinin bu soruna neden olduğu açıkça görülmüştür. Özellikle ıslak dolmakalem kullanan ve sevenler bu değere veya bu değerin sebep olduğu bozulmaya dikkat etmelidirler.

MUKAVEMET VEYA KARŞI KOYMA DİRENCİ
Mukavemet kağıdın kopmadan önce dayandığı birim genişlik başına en büyük kopma direncidir. Makine yönü (boy) ve makine yönü tersi (en) olmak üzere iki yönde kontrol edilir. Baskı öncesi mukavemet kadar baskı sonrası mukavemet değeri de oldukça önemlidir. Dört renk baskıdan sonra mukavemet değerinde en az % 28 artış olması beklenir. Bu artış gözlenmiyorsa kağıt-mürekkep dengesizliği var demektir. Mukavemet değerindeki bu artış % 100 seviyelerine çıkabilmektedir.

YÜZEY DÜZGÜNLÜĞÜ
Yüzey düzgünlüğü baskı sektöründe perdah olarak bilinir. Perdah iyileştikçe yeterli örtücülük için gerekli baskı mürekkebi ihtiyacı azalmakta ve baskı kalitesi ve baskı parlaklığı artmaktadır. Yüzey düzgünlüğü iki farklı metotla ölçülmektedir. Bendtsen Metodu ile ölçüm yönteminde kağıt tabakası ile düz bir yüzey arasında geçen hava hızı ölçülür. Birim olarak ml/dak kullanılır ve sayısal değer küçüldükçe yüzeyin daha düzgün olduğu anlaşılır. Bekk Metodu ile ölçüm yönteminde kağıt tabakası ile düz yüzey arasından geçen havanın geçiş süresi ölçülür. Birim olarak sn kullanılır ve sayısal değer büyüdükçe yüzeyin daha düzgün olduğu anlaşılır.
Kağıdın cinsine ve kullanım alanına göre optimum yüzey düzgünlüğü değerleri vardır. Örneğin fotokopi kağıtlarında, fotokopi çekimleri sırasında problemlere sebebiyet verdiği için çok yüksek yüzey düzgünlüğü değeri istenmemektedir. Buna karşılık kuşe ve dolmakalem ile yazmaya uygun kağıtlarda yüzey düzgünlüğü değerinin iyi olması istenmektedir. Dolmakalem ile yazmaya uygun kağıtlarda bu değerinin mükemmel değerde olması yerine mükemmelin %20-25 kadar altında olması istenir ki mürekkeb rahatça kağıda tutunarak kuruyabilsin. Bu değerin iyiliği hem dolmakalemin ucunun dişlerinin arasına kağıt lifleri dolmasını azaltır, hem de yazımı daha akıcı hale getirirken uçtan gelip parmağımıza yansıyan gürültüleri en aza indirir.

POROZİTE
Kağıdın yüzeyi taarafından içine mürekkebin, sıvıların ve havanın, gazların nüfuz etme kabiliyet ve miktrarını ölçmek için yapılan bir testtir. Kağıt yüzeyinden içine doğru üretim safhasında oluşmuş delikçiklerin geçişe izin vermesi ve çokluğu-genişliğiyle ilgilidir. Kağıt ıslah işlemi sırasında yapılan ebatlandırma, perdahlama, süper perdahlama ve kaplama işlemleri kağıt liflerini birbirine yakınlaştırıp sıkılılaştırırken aradaki hava delikçiklerinin kaybolmasına neden olmaktadır. Bu da, kağıdın porozite değerinin iyileşmesine katkıda bulunmaktadır. Bu katkıyla birlikte kağıdın mürekkeb emmesi, arkaya mürekkep vermesi gibi dolmakalemi yakından ilgilendiren değerlerde iyileşmektedir. İstenilen bu değerin düşük olmasıdır. Düşüklüğü iyi yönde gibi gözüken bu değerin en önemli dezavantajı, kağıdın nem veya su almasından sonra su veya nemin buharlaşarak kolayca dışarı atılamamasıdır. Bu negatif hal genelde üzerine kaplama yapılan kağıtlarda görülür ve meydana gelmesi halinde kağıdın lif yapısını da bozmaktadır.
Bu değer öncelikle
Gurley Densometer ile veya Sheffield porosimeter ile ölçülmelidir. Birim zamanda, birim basınç farkı altında birim alandan geçen ortalama hava akış miktarıdır. Hava geçirgenliği ml/dk. olarak ifade edilir. Porozite değeri sayısal olarak artıkça kağıdın hava geçirgenliğinin yüksek olduğu anlaşılır. Porozite değeri de kağıdın cinsine ve kullanım alanına göre optimum düzeyde olmalıdır. Baskı kağıtlarında porozite değerinin yüksek olması mürekkebin kağıda nüfuz etmesi sırasında problem yarattığından baskı kalitesini ve kağıdın bir çok parametresini olumsuz yönde etkiler.

KAĞIDIN OPTİK ÖZELLİKLERİ

Ax- BEYAZLIK
Beyazlık, bir maddeden yansıyan ışığın, ışığı tam yansıtan bir maddedeki yansımaya oranı olarak tanımlanmaktadır. R457 dalga boyunda ölçülen bir değerdir. Beyazlık değeri, ölçüm yapılan cihazın UV filtresinin açık ya da kapalı olmasına bağlı olarak sayısal olarak farklılık gösterebilir. Örneğin UV filtresi kapalı bir cihazla yapılan ölçüm sonucunda 86.0 ölçülen beyazlık değeri, aynı cihazla UV filtresi açık iken 93.0 ölçülebilir.
Beyazlık değerinin sayısal olarak artması, kağıdın beyazlığının yüksek olduğunun göstergesidir. Kağıdın her iki yüzeyinin beyazlık değerinin aynı olması istenmektedir. Gözle görülür beyazlığın arttırılması amacıyla optik beyazlatıcılar ve çivit boya kullanılırken ünklü bir fransız kağıt üreticisinin övündüğü kağıt beyazlığı bir tür çamaşır sodasından sebeptir.

Bx- CIE
International Commission on Illumination kelimelerinin kısaltmasıdır. Uluslararası Aydınlanma Komisyonu olarak tercüme edilebilir. Bu komisyonun ışık ve renk üzerine çeşitli standartları vardır ve kağıt içinde kullanılır. Kağıtta buna kısaca CIE denir. Bu komisyonun belirlediği standarta göre;
D65 normunda gün-ışığı veren kaynak altında elde edilen değerler, flüoresan beyazlatıcı maddeler içeren veya içermeyen kağıdın gözle görülür beyazlığına karşılık gelir. Sayısal olarak değerin artması, kağıttaki gözle görülür beyazlığın artması olarak ifade edilir.

Cx- OPASİTE
Kağıdın ışık geçirgenliği, saydamlığıdır. Bir kağıdın, altındaki aynı cins kağıtları gösterme derecesinin tespiti için kullanılır ve yüzde cinsinden ifade edilir. Baskı kağıtları ve zarf kağıtları için önemli bir özelliktir. Özellikle düşük gramajlı kağıtlarda daha ön plana çıkar. Kağıdın ince olması, baskının arka yüzde görünme riskini arttırdığı için opasitenin yüksek olması gerekmektedir.

YÜZEY pH DEĞERİ
pH değeri, su içerisindeki asit veya baz konsantrasyonunun bir ölçüsüdür. pH metre veya turnusol kağıdı ile ölçülebilir. Sayısal olarak 1 – 14 arasında değerlenir. pH değerinin 7 den küçük olması suyun asit konsantrasyonun yüksek olduğunu, 7 den büyük olması baz konsantrasyonun yüksek olduğunu, 7 olması suyun nötr olduğunu gösterir.
Seçilecek mürekkep ile basılacak kağıdın yüzeyinin pH değerlerinin uyumlu olması gerekmektedir. Kağıdın üretim ortamı ile kullanılacak mürekkebin asidik veya bazik olup olmadığı mutlaka karşılaştırılmalıdır. Baskı sırasında ise, mürekkebin çürüme yapmaması, baskıda ton görülmemesi, kuruma sorunlarının yaşanmaması için kullanılan hazne suyunun pH değerinin kontrol altında tutulması gerekmektedir.

SU YOLU
Kağıt üretimi sırasında kağıt makineleri uzun bir bant boyunca kağıt hamurunu hareketli elekler üzerine sererek hamurun suyunu ayrıştırıp lifler ve katkı maddelerinin kağıt haline gelmesini sağlarlar. Bu lifler elek üzerinde aktıkça titreşiminde etkisiyle akış yönünde hizalanırlar. Kağıt üretimi sırasında su yönü kağıt makinesinin üretim yönündedir. Kağıtlar geniş bobinler halinde üretilirler ve bu bobinler üretimden çıktıktan sonra ticari olarak kullanılacakları genişliğe dilimlenirler. Bobinler de tabaka baskı için ebatlama makinelerinde tabaka haline getirilir ve paketlenir. Kullanıma hazır, ticari ebattaki kağıt paketlerinin üzerinde kağıdın su yönü belirtilir. Bu yön, kağıdın uzun kenarına paralel ise uzun su yönü olarak, kısa kenarına paralel ise kısa su yönü olarak tanımlanır.
Kağıdı meydana getiren elyafların safiha içerisinde dizilişleri kağıdın su yolunu oluşturur. Üretim prosesi esnasında kağıt makinesinde kağıdın akış yönü Su Yolu, makine enindeki yönü Su Yolu Tersi olarak adlandırılır. Kağıdın düz durma, mukavemet, yırtılma gibi bazı fiziksel özelliklerindeki değişimler, elyafların diziliş yönü olan su yolu yönünde daha fazla gözlendiğinden pilyaj, kıvrılma vb. konularda Su Yolu kavramı dikkate alınması gereken bir özelliktir.
Ülkemizde genel bir kural olarak kağıt ebadının ikinci sayısı su yolunu göstermektedir. Örneğin 64*90 ebadında olan bir kağıdın su yolu, uzunluğu 90 cm olan kenara paraleldir. 100*70 ebadında olan bir kağıdın su yolu da uzunluğu 70 cm olan kenara paraleldir.


Su yönü neden önemlidir

Kağıdın su yönü hem baskı sırasında hem de baskı sonrasındaki işlemler için önemlidir. Özellikle baskı sonrasında pilyaj(katlama), perforaj ve kesim işlemlerinde su yönüne göre kağıt farklı tepki verir. Sonuç olarak basılan işin bitmiş boyutunun sırt kısmına kağıdın su yönünün paralel olması, baskı sonrası işlemleri kolaylaştırır. Dosya, defter, broşür, kataloğ gibi basılı ürünlerin sırtlarının daha düzgün olması için, kağıdın su yönünün sırta paralel olaması gerekir.

Basitçe su yönü nasıl anlaşılır

Kağıdın su yönü en basıt şekilde, kağıdın her iki eksende de katlanması veya yırtması ile anlaşılabilir. Katlanan kağıdın sırt kısmı düzgün görünüyorsa su yolu sırta paraleldir. Hafif tırtıklı görünüyorsa su yolu sırta diktir. Yırtılan kağıt düzgün yırtılıyorsa su yönü yırtılma eksenine paralel, düzensiz yırtılıyorsa su yönü yırtılma eksenine diktir.

Sonlandırma ve Su Yolu...

Düşük gramajlı küçük ebatlı baskılarda kısa su yönlü kağıtlar tercih edilmelidir (kullanılan kağıt boyutuna göre). Yüksek gramajlı kağıtlarda su yönünün makinenin silindir eksenine paralel olması daha iyi sonuç verir. Kitap, broşür, defter üretiminde su yönü bitmiş boy ne olursa olsun işin sırtına paralel olmalıdır. Ters olduğunda sert kağıtlarda sayfaların çevrilmesi zorlaşabilir ve dalgalanmalara neden olabilir. Çeşitli reklam materyallerinin ve dökümanların üretiminde de kağıdın su yönüne dikkat edilmelidir. Bu tür ürünlerin destek kenarlarına su yönü paralel olmalıdır. Dik olursa bel vermelerle karşılaşılabilir. geriye dön....







blog comments powered by Disqus

YARARLI LİNK TABLE

YARARLI ŞEYLER ATLASI

DOLMAKALEM TAKAS DEĞİŞİM

YAZMAK KEYİFTİR HARİTASI

MÜREKKEP TAKAS

SORUNLAR ÇÖZÜMLER SAYFASI

Thumb Last Posts

YAZMAK KEYİFTİRDE ÖNE ÇIKANLAR

Defter Murekkep Last Five

TümüDOLMAKALEM KATEGORİSİ SON 5 YAZI TümüMÜREKKEP KATEGORİSİ SON 5 YAZI

Son On Yazi

DUMMY
YAZMAK KEYİFTİRİN EN SON YAYINLANAN 10 YAZISI

Defter Kagit Kategori

TümüDEFTER KATEGORİSİ SON 5 YAZI TümüKAĞIT KATEGORİSİ SON 5 YAZI

PopPostText

Popüler Yayınlar

Popüler Yayınlar For Mobi

EpostaTakip

EPostayla Takip Edin

Follow by Email

 
web stats Proxy

E-Postayla İzle